Interakcja w uczeniu się z użyciem technologii to coś znacznie więcej niż klikanie linków. Nasze myślenie kształtowane jest w znacznym stopniu przez sposób w jaki nasze ciało wchodzi w interakcje z otoczeniem. Ten nowy sposób myślenia w naukach poznawczych (nazywany poznaniem ucieleśnionym) daje się również zastosować w projektowaniu wirtualnych rozwiązań. Zacznijmy od prostego pytania – w jaki sposób myślisz o myśleniu?
Przez dziesięciolecia, w naukach poznawczych panowało przekonanie, że umysł jest systemem przetwarzania informacji – mózg jest komputerem, a umysł wykonywanym w nim programem. Coraz więcej badań wskazuje jednak na to, że nie tylko mózg, ale całe ciało ma wpływ na to jak myślimy, działamy i podejmujemy decyzje. Najważniejsza myśl jest następujące – konkretne działanie podnosi naszą poznawczą efektywność – sprawność w myśleniu, zapamiętywaniu, uczeniu się, kreowaniu nowych pomysłów.
Michael Anderson z University of Maryland pisze: „Poznanie wykorzystuje powtarzające się oddziaływania ze środowiskiem (…) tworząc przez to struktury umożliwiające ulepszenie i uproszczenie wykonywanych przez nas zadań”.
Z punktu widzenia ucieleśnionego, wszystko co dzieje się w mózgu może zależeć od tego, co dzieje się w ciele i jak organizm reaguje na środowisko. Najlepszym tego przykładem są emocje – przyspieszone bicie serca, uczucie ściśniętego żołądka, potliwość dłoni najczęściej poprzedzają naszą świadomą reakcję na przykład na widok napotkanego w lesie dzika.
Innym przykładem jest używanie gestów podczas mówienia. Badania pokazują (co zresztą jest zgodne z potocznym doświadczeniem), że ludzie gestykulują nie tylko podczas komunikacji twarzą w twarz, ale także podczas rozmowy przez telefon i w ciemności, gdy nikt owych gestów nie może zobaczyć. Co więcej wykazano, że dzieci niewidzące od urodzenia i dzieci zdrowe używają podczas rozmowy takich samych gestów (Iverson and Goldin-Meadow, 2001). Gesty ułatwiają nam planowanie i produkcję mowy i są doskonałym odbiciem związku między ciałem a umysłem.
Bardzo ciekawe wynik otrzymała w swoich badaniach Susan Goldin-Meadow. Badane dzieci, którym zasugerowano używanie gestów rozwiązywały zadania arytmetyczne, z którymi na co dzień sobie nie radziły. Ta sama badaczka pokazała również, że gestykulowanie zmniejsza obciążenie poznawcze w trakcie wyjaśniania zagadnień matematycznych zarówno przez dzieci, jak i dorosłych.
Working through a design challenge is often more effective than just thinking it through. (D.A. Schön)
Wnioski i pytania
Co koncepcja poznania ucieleśnionego mówi nam o uczeniu się? Rozwój wiedzy i umiejętności w naturalny sposób przebiega w bogatym, zmieniającym się środowisku, w którym poruszamy się i możemy manipulować się przedmiotami. Ludzie uczą się przez działanie.
Nauki o mózgu dostarczają ponadto dowodów na to, że nasze poczucie własnego ciała (którego mapa znajduje się w korze somatycznej) rozszerza się na przedmioty, których używamy. Możemy się o tym przekonać wykonując najprostsze czynności. Gdy jedziemy samochodem, nasze poczucie ile miejsca zajmujemy podświadomie poszerzane jest o gabaryty naszego samochodu. Warto zastanowić się – jak wykonywane na ekranie gesty myszką np. w grze lub symulacji komputerowej usprawniają nasze zdolności poznawcze – uwagę, pamięć, wiedzę i inteligencję?
Jeśli chcesz wiedzieć więcej:
How the Body Shapes the Mind, Shaun Gallagher
Hearing Gesture: How Our Hands Help Us Think, Susan Goldin-Meadow
The Reflective Practicioner. How Professionals Think in Action, Donald Schon
Bibliografia:
Michael L. Anderson, Embodied Cognition: A Field Guide. Artificial Intelligence, 149 (2003) 91–130.
Iverson, J. M., & Goldin-Meadow, S. The resilience of gesture in talk: Gesture in blind speakers and listeners. Developmental Science, 2001, 4, 416-422.
Ten wpis jest bardzo lekkim tłumaczeniem The Power Of Interactive Learnig
Ostatnie komentarze