Mechanika umysłu

Konektywizm nazywany jest „teorią uczenia się w epoce cyfrowej”. Koncepcja opracowana przez Siemensa (2005) jest odpowiedzią na współczesne wyzwania edukacyjne – umiejętność selekcji docierającej informacji, wykorzystanie technologii, uczenie się poprzez bycie w społecznościach sieciowych. Nie stawia nabywania doświadczeń osobistych jako głównej wartości w procesie uczenia się. O wiele istotniejsza jest umiejętność dostrzegania związków między ideami oraz zdolność zastosowania wiedzy.

Przyjrzyjmy się bliżej tej koncepcji.

Czytaj dalej »

17 listopada br. w Warszawie odbyła się konferencja „Narzędzia informatyczne w zarządzaniu wiedzą„. Poniżej prezentacja z wystąpienia naszej firmy.

Najważniejsze myśli:

1. do narzędzi informatycznych służących zarządzaniu wiedzą składać się mogą:

• firmowe bazy wiedzy – najczęściej w małych firmach na serwerze zawarte są dokumenty, prezentacje, instrukcje i szablony dokumentów,

• narzędzia autorskie – programy służące szybkiej i prostej obróbce materiałów szkoleniowych np. PowerPoint,

• platforma e-learning – stanowiąca rozszerzenie wiedzy o funkcje komunikacji i zarządzania procesem szkoleniowym,

• szkolenia e-learning gotowe i dedykowane

• webcasty – nagrania audio i video umieszczone w internecie

• webinaria – wideokonferencje szkoleniowe, umożliwiające nie tylko komunikację z trenerem, ale również interakcję w postaci ankiety, czatu, quizu itp.

2. dobór odpowiednich narzędzi zależy od wielu czynników, a szczególnie w jakim stopniu – niskim czy wysokim zależy nam na:

• szybkości przekazu wiedzy,
• czy przekazywana jest wiedza nieformalna (know-how między pracownikami) czy też formalna np. informacje o nowych produktach, usługa czy procedurach,
• cenie rozwiązania
• zaangażowaniu zasobów własnych, szczególnie pracy ekspertów i trenerów wewnętrznych, istniejących materiałów np. dokumentacji
• kompleksowości i integracji rozwiązania z obecną w firmie infrastrukturą i dopasowaniem do struktury i specyfiki firmy.

Z połączenia tych dwóch wymiarów – narzędzi i kryteriów wyboru wychodzi tabela sugerowanych rozwiązań e-learning.

Uczymy się niemal cały czas.  Nasz mózg to zbiór sieci, które wyspecjalizowały się w rozpoznawaniu wzorców. Dzięki temu mechanizmowi nie uczymy się wyłącznie poprzez litery i cyfry.  Czyż to nie wspaniałe wiedzieć coraz więcej nie spędzając mnóstwa czasu nad podręcznikami? Nie łudźmy się jednak, że nic nie robiąc osiągniemy mistrzostwo. Przyjrzymy się pewnemu ciekawemu badaniu o tym co sprzyja bezwiednemu uczeniu w kontekście pracy handlowców i menedżerów HR.

Czytaj dalej »

Stawiając sobie (i innym, jeśli jesteśmy nauczycielami) zastanawiamy się co decyduje o nabyciu kompetencji? Co różni eksperta od nowicjusza? Wrodzony talent czy ciężka praca? Badania pokazują, że kluczowe znaczenie ma podejście do uczenia się. Badania nad wybitnymi osiągnięciami w nauce, sztuce czy sporcie (np. Ericsson i Charness, 1994) sugerują, że sukces na poziomie międzynarodowym wymaga co najmniej dziesięciu lat wytrwałego i celowego wysiłku. Co jeszcze jest ważne?

Czytaj dalej »

Obrazki, ćwiczenia, animacje, ćwiczenia, obrazki, ćwiczenia. Czy zawsze wiele aktywności w kursie internetowym służy osiągnięciu celów dydaktycznych? Kiedy mniej znaczy więcej? Jak rozumieć sformułowanie, że obraz znaczy więcej niż tysiąc słów?

Tym samym powstaje ważny dla tworzenia e-szkoleń problem równowagi pomiędzy ilością treści a ilością aktywności. Innymi słowy: gdzie leży złoty środek pomiędzy zanudzeniem kursanta suchym contentem a zmęczeniem kursanta nadmiarem interakcji?

Czytaj dalej »

Czy wiesz, że Twój mózg uczy się ciągle? Niezależnie od tego czy czytasz podręcznik, rozwiązujesz zadania matematyczne czy oglądasz telewizję. W neuronach zakodowane są ogólne reguły, które są wydobywane ze spostrzeganych bodźców. Szereg eksperymentów pokazuje, że w naszym mózgu znajdują się reguły pozwalające radzić sobie w różnych zadaniach i oceniać sytuacje. Można się o tym przekonać modelując działanie mózg w sztucznych sieciach neuronowych.

Wszystkim zainteresowanym polecam książkę M. Spitzera Jak się uczy mózg? Jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę z kognitywistyką i naukami o mózgu, to jest to doskonałe wprowadzone do osiągnięć i metod tych dziedzin wiedzy. Moje wnioski z tej lektury, szczególnie w kontekście metod nauczania:

• Zadbaj o dobre przykłady. Osoby uczące się nie muszą wkuwać reguł. Ludzki mózg sam je odnajdzie, gdy dostarczysz mu odpowiednich doświadczeń

• Zapamiętujemy historie, a nie fakty.  Ile pamiętasz ze swoich lekcji biologii czy geografii? A ile dla porównania bajek, opowiadań czy mitów jesteś w stanie przytoczyć. W nauczaniu również liczy się ciekawa narracja!
• Uczenie się z Internetu nie sprawdza się, gdy niewiele wiemy. Nie musisz zapamiętywać wszystkich faktów.  Jednak wcześniej musisz mieć ogólny schemat, który dopiero wypełnisz szczegółami.
• Metafora jest kluczem rozumienia. Uczenie się jest jak układanie puzzli. Aby cokolwiek sensownego wyszło, coś już musi być ułożone.
  
• Komputer w uczeniu się jest przydatny, ale nie od najmłodszych lat. Pełen rozwój wymaga poznania swojego otoczenia, poczucia wszystkich trzech wymiarów świata i manipulacji obiektami w rzeczywistym świecie. Komputer tego nie zapewni.
• Podstawą dobrego uczenia się jest dobry nauczyciel. Gdy nauczyciel dobrze zna temat, o którym opowiada o robi to z pasją, to nawet słabo przygotowana przez niego prezentacja w PowerPoint nie popsuje lekcji.

Wnioski te warto przemyśleć w kontekście tego jak sami przyswajamy i przekazujemy wiedzę. Niezależnie w jaki sposób. W końcu nasz mózg uczy się zawsze i wszędzie.

Zapraszam do dyskusji w komentarzach na temat optymalnych warunków dla uczenia się.

Zawarte powyżej pytanie jest często zadawane. I nie bez powodu, bo wdrożenie rozwiązań e-learningu to poważne i często drogie przedsięwzięcie.  Swego czasu doradzałem pewnej uczelni w jaki sposób zmierzyć efektywność szkoleń przez Internet.  W owej szkole zdecydowano się, aby porównać wyniki grupy, która brała udział w tradycyjnym kursie z wynikami grupy, która korzystała z interaktywnych symulacji umieszczonych w Sieci. Swoimi sugestiami dotyczącymi badania skuteczności chcę podzielić się także z Tobą.

Czytaj dalej »

Prezentacja przygotowane w PowerPoint są bodaj najpopularniejszym elektronicznym środkiem dydaktycznym na uczelniach wyższych. Trudno sobie wyobrazić obecnie spotkanie robocze w firmie czy konferencję na której nie ma multimedialnej prezentacji. Możliwość testowania wielu kursów multimedialnych także ukazały mi przemożny wpływ tej formy prezentacji.  Podczas czterech lat swoich studiów, to właśnie „ze slajdów” najczęściej przygotowywałem się do egzaminów.  Niestety nie zawsze przygotowywana w tej formie treść dobrze spełnia swoje zadanie.

Pamiętaj!  Dobra prezentacja ma hierarchiczny układ. Każdy slajd należy do jakiejś kategorii. Należy ją wyraźnie oznaczyć.

Czytaj dalej »

Niezależenie od tego co studiowałeś/studiujesz na pewno na liście przedmiotów znalazła się logika. Jeśli zaś Twoje studia dotyczyły nauk ścisłych, formalne definicje z pewnością Ci towarzyszyły. W wielu tekstach filozoficznych autorzy również tworzą własne definicje i potem posługują się nimi w tekście. Przykład ostatnio mi bliski:

Niech termin kolekcja oznacza czasoprzestrzennie uporządkowany podzbiór elementów dowolnego zbioru wielkości fizykalnych, przy czym elementy te mogą się w tej kolekcji powtarzać 1. Nazwijmy alfabetem zbiór stanów (parametrów, wielkości) fizykalnych które mogą być zrealizowane w jakimś układzie i wykryte przez jakiś jego detektor2. Z kolei kodem nazwijmy kolekcję elementów alfabetu powstałą w tym układzie (kod wewnętrzny), a także dowolną kolekcję stanów fizycznych na zewnątrz układu, która moŜe być przetworzona na kolekcję alfabetu, bądź na którą przetworzona może być kolekcja alfabetu (kod zewnętrzny)3. Wreszcie, repertuarem nazwijmy zbiór różnic pomiędzy wszystkimi możliwymi kolekcjami alfabetu, które mogą być wykryte przez dany układ4. Otóż informacja to dowolna kolekcja repertuaru wykryta przez dany układ.

(…)[cztery strony dalej - przyp M.G.] Informacja jakościowa jest informacją rzędu pierwszego, gdyż stanowi relację pomiędzy elementami kodu wewnętrznego. Informacja strukturalna zaś to informacja rzędu drugiego, gdyż członami odpowiednich zestawów są informacje jakościowe. (…)Jest też jednak możliwa inna sytuacja, w której odrębne kolekcje informacji, miast ekstensywnie dodawać się do siebie tworząc w ten sposób obszerniejszą kolekcję, zostają ze sobą zestawione (skojarzone) zachowując swą odrębność.

Źródło: A.Chmielecki , MIĘDZY MÓZGIEM I ŚWIADOMOŚCIĄ Próba rozwiązania problemu psychofizycznego

Problem 1: Czy tekst tego typu powoduje dodatkowe obciążenie poznawcze?

Gdy po raz pierwszy spotkamy się z takim układem definicji, trudno jest zapamiętać co autor rozumiał przez kolekcję, zestaw i kod. Nawet gdy rozumiemy ich definicje trudno dotrzeć do ich znaczeń gdy występują cztery strony dalej.

Problemem 2: W jaki sposób ograniczyć obciążenie poznawcze czytelnika?

Można do tego wykorzystać takie technologie jak JavaScript lub XHTML. Rozwiązanie polega na tym, że nad odpowiednim pojęciem po najechaniu myszą pojawi się definicja. Użytkownik nie musi przewijać tekstu wstecz ani nawigować po linkach (jak w Wikipedii).

Oto prosty przykład takiego zastosowania znacznika abbr:

Informacja jakościowa jest informacją rzędu pierwszego, gdyż stanowi relację pomiędzy elementami kodu wewnętrznego. Informacja strukturalna zaś to informacja rzędu drugiego, gdyż członami odpowiednich zestawów są informacje jakościowe.

Jest też jednak możliwa inna sytuacja, w której odrębne kolekcje informacji, miast ekstensywnie dodawać się do siebie tworząc w ten sposób obszerniejszą kolekcję, zostają ze sobą zestawione (skojarzone) zachowując swą odrębność.

Przykład ten pokazuje jak w prosty sposób można skupić uwagę czytelnika/kursanta na tym, co najważniejsze nie wymagając od niego przewijania, linkowania czy otwierania słownika.

Gdzie można zastosować dostarczanie definicji pod kursor?

Rozwiązanie to sprawdza się wszędzie gdzie możemy edytować HTML oraz w odpowiednio wyedytowanych plikach PDF.

Kursy e-learnig dostępne w ofercie Akademii PARP wykorzystują podobny mechanizm słownika w oparciu o JavaScript, który po kliknięciu na pojęcie wyświetla okno z definicją.

Poznańskie Forum Kognitywistyczne

Już w najbliższy weekend, w Instytucie Fizyki UAM (Poznań Morasko) spotkają się młodzi kognitywiści, by opowiedzieć o prowadzonych przez siebie badaniach.

W programie również moje wystąpienie pt.

„Jak skutecznie przekazywać wiedzę w kursach e-learning? Perspektywa kognitywistyczna”

Pełny program, abstrakty i mapa dojazdu na stronie organizatorów.

Do zobaczenia w sobotę!