Mechanika umysłu

Wirtualna Asystentka Ania

Wirtualne postacie nie są popularne na polskich stronach www. Problem z przetwarzaniem języka naturalnego przez komputery powoduje, że takie wdrożenie nie zawsze się opłaca. Są jednak pozytywne przykłady, takie jak Wirtualna Asystentka SWPS Ania. Od jakiegoś czasu obserwuje co nowego dzieje się w botyce w polskiej sieci i myślę, że można śmiało powiedzieć, iż poza implementacjami chatterbota na stronie producentów, Wirtualna Asystentka SWPS jest najbardziej udanym tego typu wdrożeniem.

Czytaj dalej »

Stawiając sobie (i innym, jeśli jesteśmy nauczycielami) zastanawiamy się co decyduje o nabyciu kompetencji? Co różni eksperta od nowicjusza? Wrodzony talent czy ciężka praca? Badania pokazują, że kluczowe znaczenie ma podejście do uczenia się. Badania nad wybitnymi osiągnięciami w nauce, sztuce czy sporcie (np. Ericsson i Charness, 1994) sugerują, że sukces na poziomie międzynarodowym wymaga co najmniej dziesięciu lat wytrwałego i celowego wysiłku. Co jeszcze jest ważne?

Czytaj dalej »

Na pewno nie raz słyszałeś, że czytanie klasyków jest inspirujące. Myślałem, że takie zdanie to klasyczna pseudogłębia, dopóki nie trafiłem na tekst Jeana Piageta wydany w 1969. Myślę, że wszystkim, którzy zajmują się uczeniem innych, w szczególności z wykorzystaniem multimediów warto zastanowić się nad cytatem z tekstu „Punkt widzenia Piageta”, który brzmi następująco:

Czytaj dalej »

O tym czym jest kognitywistyka, jakie są jej zdumiewające i przydatne wyniki oraz o tym co nauki poznawcze mogą wnieść do e-learningu rozmawiałem z dr Iloną Buchem.

Zapraszam do lektury wywiadu Kognitywistyka i e-learning 2.0.

Bieżący rok jest dla polskiej kognitywistyki bogaty w wydarzenia.  Świadczy to o dynamicznym rozwoju i co za tym idzie popularyzacji nauk poznawczych. W tym roku ruszyły lub ruszą:

• Laboratorium Neurokognitywne na UAM wyposażone w eye-tracker, EEG oraz oprogramowanie Observer i baterię testów neuropsychologicznych. Eksperymenty są przygotowywane przy pomocy E-Prime.  W laboratorium pierwsi absolwenci kognitywistyki w Polsce mogli prowadzić badania empiryczne do pracy magisterskiej. Badanie umysłu w Polsce wyszło z bibliotek. Kierownikiem laboratorium jest dr Dawid Wiener.
• Studia kognitywistyczne na UJ prowadzone w Instytucie Filozofii we współpracy z Instytutem Psychologii i Akademią Górniczo-Hutniczą. Na razie planowane są 3-letnie studia licencjackie. Nie bez powodu Kraków jest kolejnym po Poznaniu i Toruniu ośrodkiem akademickim, w którym ruszają studia z nauk poznawczych. Od wielu lat filozofowie, psycholodzy i informatycy prowadzą tam badania zorientowane kognitywistycznie. Więcej można przeczytać na stronie studiów.
• Internetowe Czasopismo Studia z Kognitywistyki i Filozofii Umysłu powstające we współpracy kognitywistów z UAM i UJ. Dotychczas czasopismo było wydawane w wersji drukowanej. W SKFU można przeczytać  artykuły oraz przeglądy badań i literatury a także recenzje książek z szeroko rozumianej kognitywistyki. Na stronie czasopisma można pobrać aktualny numer.

Gdy rozpoczynałem studia, polska kognitywistyka dopiero raczkowała.  Dzisiaj kierunek rusza na kolejnych uczelniach, powstają czasopisma i konferencję. Studenci kognitywistyki dzięki swojej aktywności zaczynają być rozpoznawalni i potrzebni (oferta stażu i pracy dla kognitywistów). W mediach coraz częściej mówi się o badaniach nad mózgiem i zjawiskami umysłu. Aż miło.

mamama

Poznańscy kognitywiści – dr Dawid Wiener i dr Maciej Błaszak we współpracy z projektantami z Code Design przygotowali dla firmy VOX  projekt łóżeczka dla niemowląt o nazwie mamama.  Mebel trafi do produkcja w maju, ale już teraz zdobył prestiżową nagrodę Machina Design. Projekt znalazł się także w finale konkursu Best Design Award w kategorii World of Baby Furniture.

Tym, co wyróżnia projekt jest wykorzystanie wiedzy o rozwoju poznawczym dzieci do stworzenia projektu. Przeprowadzono także badania, w których rejestrowano naturalne ruchu niemowląt. Pracy przyświecała  żywa we współczesnej kognitywistyce idea, że początek rozwoju poznawczego leży w aktywnym ruchowym eksplorowaniu otoczenia. Czytaj dalej »

Obrazki, ćwiczenia, animacje, ćwiczenia, obrazki, ćwiczenia. Czy zawsze wiele aktywności w kursie internetowym służy osiągnięciu celów dydaktycznych? Kiedy mniej znaczy więcej? Jak rozumieć sformułowanie, że obraz znaczy więcej niż tysiąc słów?

Tym samym powstaje ważny dla tworzenia e-szkoleń problem równowagi pomiędzy ilością treści a ilością aktywności. Innymi słowy: gdzie leży złoty środek pomiędzy zanudzeniem kursanta suchym contentem a zmęczeniem kursanta nadmiarem interakcji?

Czytaj dalej »

Szybkie czytanie, szybkie uczenie się, techniki komunikacji, które od razu działają. Znasz te hasła? Wielu osobom nauka o umyśle właśnie z tym się kojarzy. Niestety. Nasz mózg warto poznawać, ale nie można go oszukać. Techniki szybkiego uczenia/czytania/skutecznego komunikowania przypominają diety-cud. Pewne rezultaty są chwilowo widoczne, ale ogólna skuteczność jest wątpliwa.

Nie da się iść na skróty, aby osiągnąć trwały efekt. Proponowane metody, rzekomo oparte na badaniach naukowych przypominają picie herbat lub zażywanie tabletek na odchudzanie. Aby trwale schudnąć należy poznać potrzeby swojego organizmu, systematycznie ćwiczyć i ograniczyć pewne posiłki na rzecz innych. Z uczeniem się jest podobnie. Należy poznać swoje zdolności, systematycznie pracować i umieć skupić się na problemie.

Czytaj dalej »

Czy wiesz, że Twój mózg uczy się ciągle? Niezależnie od tego czy czytasz podręcznik, rozwiązujesz zadania matematyczne czy oglądasz telewizję. W neuronach zakodowane są ogólne reguły, które są wydobywane ze spostrzeganych bodźców. Szereg eksperymentów pokazuje, że w naszym mózgu znajdują się reguły pozwalające radzić sobie w różnych zadaniach i oceniać sytuacje. Można się o tym przekonać modelując działanie mózg w sztucznych sieciach neuronowych.

Wszystkim zainteresowanym polecam książkę M. Spitzera Jak się uczy mózg? Jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę z kognitywistyką i naukami o mózgu, to jest to doskonałe wprowadzone do osiągnięć i metod tych dziedzin wiedzy. Moje wnioski z tej lektury, szczególnie w kontekście metod nauczania:

• Zadbaj o dobre przykłady. Osoby uczące się nie muszą wkuwać reguł. Ludzki mózg sam je odnajdzie, gdy dostarczysz mu odpowiednich doświadczeń

• Zapamiętujemy historie, a nie fakty.  Ile pamiętasz ze swoich lekcji biologii czy geografii? A ile dla porównania bajek, opowiadań czy mitów jesteś w stanie przytoczyć. W nauczaniu również liczy się ciekawa narracja!
• Uczenie się z Internetu nie sprawdza się, gdy niewiele wiemy. Nie musisz zapamiętywać wszystkich faktów.  Jednak wcześniej musisz mieć ogólny schemat, który dopiero wypełnisz szczegółami.
• Metafora jest kluczem rozumienia. Uczenie się jest jak układanie puzzli. Aby cokolwiek sensownego wyszło, coś już musi być ułożone.
  
• Komputer w uczeniu się jest przydatny, ale nie od najmłodszych lat. Pełen rozwój wymaga poznania swojego otoczenia, poczucia wszystkich trzech wymiarów świata i manipulacji obiektami w rzeczywistym świecie. Komputer tego nie zapewni.
• Podstawą dobrego uczenia się jest dobry nauczyciel. Gdy nauczyciel dobrze zna temat, o którym opowiada o robi to z pasją, to nawet słabo przygotowana przez niego prezentacja w PowerPoint nie popsuje lekcji.

Wnioski te warto przemyśleć w kontekście tego jak sami przyswajamy i przekazujemy wiedzę. Niezależnie w jaki sposób. W końcu nasz mózg uczy się zawsze i wszędzie.

Zapraszam do dyskusji w komentarzach na temat optymalnych warunków dla uczenia się.

Zawarte powyżej pytanie jest często zadawane. I nie bez powodu, bo wdrożenie rozwiązań e-learningu to poważne i często drogie przedsięwzięcie.  Swego czasu doradzałem pewnej uczelni w jaki sposób zmierzyć efektywność szkoleń przez Internet.  W owej szkole zdecydowano się, aby porównać wyniki grupy, która brała udział w tradycyjnym kursie z wynikami grupy, która korzystała z interaktywnych symulacji umieszczonych w Sieci. Swoimi sugestiami dotyczącymi badania skuteczności chcę podzielić się także z Tobą.

Czytaj dalej »